Komentarze biblijne


Opcje przeglądania
Relacja Matiasa z komentarzem żydowskim - Pisma Mesjańskie

Pisma Mesjańskie z Komentarzem Żydowskim - Relacja Matiasa - Przetłumaczone i opatrzone komentarzem Daniela Grubera Otworzy Twoje oczy. Rzuci wyzwanie Twojemu umysłowi. Prawdopodobnie odmieni Twoje serce! Relacja Matiasa to nowy przekład Ewangelii Mateusza, wierny tekstowi żydowsko-greckiemu oraz jego kontekstowi. Autor, Daniel Gruber, w komentarzach i przypisach wykorzystuje różnorodne źródła rabiniczne (Talmud, Misznę, itp.), aby wyjaśnić i pomóc czytelnikowi właściwie zrozumieć Pismo Święte. Daniel Gruber to amerykański teolog, filozof i biblista o żydowskim pochodzeniu. Jest autorem wielu publikacji, które poruszają wątki teologiczne i historyczne w judaizmie rabinicznym oraz chrześcijaństwie. Głównym tematem jego dzieł jest naród Izraela: jego historia, dziedzictwo Bożych obietnic oraz rola wśród innych narodów. Tłumaczenie: Aleksandra Czwojdrak, Kamil KościckiData wydania: 2025Format: 165 x 255 mmOprawa: miękkaLiczba stron: 132ISBN: 978-83-66397-69-9Język: polski...

50,00 zł
49,99 zł
Rozmyślania nad Ew. Łukasza cz. 1 i 2 /komplet/ - J.C. Ryle

Tom 1 Ewangelia św. Łukasza, którą właśnie zaczynamy rozważać, zawiera wiele cennych rzeczy, które nie zostały zapisane w pozostałych trzech Ewangeliach. Należą do nich na przykład historia Zachariasza i Elżbiety, zwiastowanie anioła Marii Pannie, czyli mówiąc ogólnie treść dwóch pierwszych rozdziałów. Ponadto opowieści o nawróceniu Zacheusza, o pokutującym złoczyńcy, o drodze do Emaus oraz sławne o synie marnotrawnym. To fragmenty Pisma Świętego, za które dobrze pouczony chrześcijanin czuje się szczególnie wdzięczny. Jesteśmy za nie dłużnikami Ewangelii św. Łukasza. Krótka przedmowa, którą właśnie przeczytaliśmy jest cechą charakterystyczną Ewangelii św. Łukasza. Ale po bliższym zbadaniu odkryjemy, że jest pełna bardzo użytecznych wskazówek. Po pierwsze św. Łukasz daje nam krótki, ale wartościowy szkic dotyczący natury ewangelii. Nazywa ją ?opisem wydarzeń, które wśród nas się dokonały?. To opowieść o faktach dotyczących Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo jest religią zbudowaną na fak...

49,99 zł
49,00 zł
Rozmyślania nad Ew. Marka - J.C. Ryle

Ewangelia świętego Marka, którą właśnie zaczynamy rozważać, jest pod pewnymi względami niepodobna do pozostałych trzech Ewangelii. Nie mówi nam nic na temat narodzin i wczesnych lat życia naszego Pana Jezusa Chrystusa. Zawiera stosunkowo mało z Jego wypowiedzi i przemów. Ze wszystkich natchnionych historii opowiadających o ziemskiej służbie naszego Pana, ta jest zdecydowanie najkrótsza. Nie możemy pozwolić na to, by te szczególne cechy wpłynęły na obniżenie wartości Ewangelii św. Marka w naszych oczach. To jest Ewangelia zawierająca wyjątkowo dużo cennych faktów dotyczących Pana Jezusa Chrystusa, a przedstawionych w prosty, lapidarny, treściwy i zwięzły sposób. Jeśli nawet przedstawia niewiele wypowiedzi naszego Pana, jest niezmiernie bogatym zbiorem Jego poczynań. Często zawiera interesujące i drobiazgowe zapisy historycznych szczegółów, pominiętych całkowicie przez Mateusza, Łukasza i Jana. Krótko mówiąc, nie jest ona zaledwie skróconą wersją Ewangelii Mateusza, jak pospiesznie twier...

29,00 zł
27,95 zł
Rozmyślania nad Ew. Mateusza - J.C. Ryle

  Przede wszystkim przyświeca mi nadzieja, że praca ta okaże się przydatna dla rodzinnych modlitw. Ilość prac nadających się do tego celu nigdy nie dorównywała potrzebom. Następnie nie przestaję żywić nadziei, że praca ta stanie się też pomocą dla tych, którzy odwiedzają chorych i ubogich. Liczba osób odwiedzających obecnie szpitale i ubogie chaty ze szczerym pragnieniem spełniania dobrych uczynków jest dziś bardzo duża. Mam powód by wierzyć, że właściwe książki są w takich przypadkach bardzo pożądane. I w końcu, ufam, że praca ta będzie przydatna dla osobistej lektury, jako dodatek do Ewangelii. Istnieje wielu ludzi, którym praca zawodowa i liczne obowiązki uniemożliwiają czytanie obszernych komentarzy i rozważań na temat Bożego Słowa. Myślę, że tacy ludzie mogą uznać za pomocne dla ich pamięci przeczytanie kilku głównych punktów związanych z tym, co czytali. Oddaję ten tom z gorącą modlitwą, by służył on upowszechnianiu czystej i nieskalanej religii, by pomógł rozszerzyć poznanie Ch...

29,00 zł
27,95 zł
Septuaginta - Prymasowska Seria Biblijna - przekład Remigiusz Popowski

Przekład Septuaginty, czyli greckiej wersji Biblii, na język polski to wydarzenie prawdziwie historyczne. Jest tak zarówno dlatego, że stanowi pierwsze tego typu i niezwykle ambitne przedsięwzięcie w naszej kulturze religijnej oraz teologicznej, jak i z tego względu, iż Septuaginta to dzieło absolutnie wyjątkowe, wpisane w samo sedno historii zbawienia utrwalonej na kartach ksiąg świętych biblijnego Izraela.Dobrze, że ks. prof. Remigiusz Popowski SDB, wielce zasłużony autorytet naukowy, autor przekładu Nowego Testamentu na język polski wydanego w Wielkim Jubileuszu Roku 2000, podjął się żmudnego trudu przetłumaczenia na polski całej pierwszej części Biblii chrześcijańskiej z jej czcigodnej wersji greckiej. Otrzymaliśmy dzięki temu dzieło pionierskie i wyjątkowe, potrzebne nie tylko do zestawiania i porównywania z Biblią Hebrajską, kilkakrotnie w ostatnich dekadach przełożoną na nasz język, lecz również do ukazania wielopostaciowości i bogactwa judaizmu biblijnego, który poprzedził zais...

300,00 zł
299,99 zł
Słodsze niż miód Głoszenie kazań ze Starego Testamentu

Dlaczego głosić ze Starego Testamentu? Wielu kaznodziejów omija go jako trudny i przestarzały, inni sięgają po niego często, lecz sprowadzają do moralistycznych zasad czy symbolicznych lekcji. Christopher J. H. Wright pokazuje, że Stary Testament jest nie tylko Słowem Bożym, ale i fundamentem naszej wiary – Biblią, którą czytał Jezus, pierwszą częścią wielkiej historii od stworzenia aż po nowe stworzenie. Autor w praktyczny sposób uczy, jak głosić ze Starego Testamentu, prowadząc czytelnika przez historię, Prawo, proroków, psalmy i literaturę mądrościową. Ćwiczenia, listy kontrolne i przykładowe kazania sprawiają, że książka staje się nieocenionym przewodnikiem dla każdego, kto pragnie wiernie i autentycznie głosić Biblię. PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGO Lubię podróżować, a kiedy już gdzieś jadę, lubię też próbować lokalnej kuchni. Odkrywanie nowych miejsc i odkrywanie nowych smaków to nieodłączny element każdej wyprawy. Niektóre z nich są niesamowite – tak jak smak soczystych fig ...

39,00 zł
38,99 zł
Słownik antropologii Nowego Testamentu

Oparciem dla Słownika antropolgii Nowego Testamentu jest polski przekład Pisma św., znany jako Biblia Tysiąclecia. Przyjęta do użytku liturgicznego w Kościele katolickim w Polsce i szeroko rozpowszechniona stanowi niejako współczesną "Biblię polską". Używają jej na co dzień duszpasterze, katecheci, nauczyciele i wszyscy inni słuchacze słowa Bożego, którzy nie znają języka oryginału Nowego Testamentu czyli języka greckiego. Książka zbiera, systematyzuje i omawia przełożone na język polski pojęcia nowotestamentowe, nieodzowne dla głębszego poznania i lepszego zrozumienia antropologii biblijnej. Dzięki temu pełniejsze też staje się biblijne spojrzenie na człowieka jako partnera Boga w dziele stworzenia i zbawienia świata.Ks. prof. dr hab. Waldemar Chrostowski Liczba stron: 360Format: 168 x 235 mmOprawa: twarda, szyta, obwoluta, złote tłoczenia...

90,00 zł
79,95 zł
Słownik misjologiczny

Drugie, poprawione i uzupełnione wydanie Słownika, który w formie haseł podaje bogatą i skondensowaną wiedzę dotyczącą misjologii, a także literaturę przedmiotu. Pierwsze wydanie Słownika, które ukazało się w 2001 roku, spotkało się z życzliwym przyjęciem, a jego nakład został szybko wyczerpany. Drugie wydanie Autor poprawił i uzupełnił na podstawie krytycznych opinii i recenzji czytelników. Główne zadanie Słownika pozostaje jednak aktualne: chodzi o podanie w skondensowanej formie możliwie bogatej informacji na temat misjologii i literatury przedmiotu. Zamieszczona przy poszczególnych hasłach bibliografia ma charakter wybiórczy. Zawiera pozycje, z których Autor korzystał przy opracowywaniu Słownika. Szczególnie cennym atutem Słownika jest sposób wyjaśniania haseł, uwzględniający naukę o misyjnej naturze Kościoła (dokumenty Soboru Watykańskiego II, encykliki misyjne, Kodeks Prawa Kanonicznego, Katechizm Kościoła katolickiego). Hasła zostały przygotowane w oparciu o polską i obcojęzyc...

9,35 zł
Słownik myślicieli Kościoła zachodniego XIX i XX wieku

Ponad 140 biogramów postaci(np. Joseph Ratzinger -- Benedykt XVI),które wpłynęły na współczesną filozofię i teologięZachodu, noty bibliograficzne. Benedykt XVI -- Ratzinger Joseph (ur. 1927), niemiecki teolog katolicki; od 1958 roku profesor dogmatyki i teologii fundamentalnej, kolejno, Wyższej Szkole Teologiczno-Filozoficznej we Freisingu, uniwersytetów w Bonn, w Münster i w Tybindze; ekspert II soboru watykańskiego; 1977 arcybiskup Monachium i Freisinga oraz kardynał; od 1981 prefekt watykańskiej Kongregacji Doktryny Wiary; twórca «dynamicznej chrystologii sensu» (wykorzystującej m.in. dorobek Karla Bartha oraz oryginalnych koncepcji w eschatologii, eklezjologii i sakramentologii; „Wprowadzenie do chrześcijaństwa” (1968, 1990, wydanie polskie 1970, 1994), „Wiara i przyszłość” (1970, wydanie polskie 1975), „Bóg Jezusa Chrystusa. Medytacje o Bogu Trójjedynym” (1976, wydanie polskie 1995), „Śmierć i życie wieczne” (1977, wydanie polskie 1986), „Służyć prawdzie. Myśli na każdy dzień” (1...

29,00 zł
Słownik Nauczania Jezusa oraz tematów czterech Ewangelii - Komentarz Tematyczny Do Nowego Testamentu tom 1

Słownik nauczania Jezusa oraz tematów czterech Ewangelii współtworzy oraz wydatnie rozwija jeden z najistotniejszych nurtów badań biblijnych i teologicznych, dotyczący życia, posłannictwa i nauczania Jezusa Chrystusa. Wartość świadectwa Ewangelii kanonicznych jest największa, ponieważ wiarygodnie utrwaliły pamięć o Jezusie z Nazaretu, karmioną wiarą uczniów, którzy jako pierwsi stali się Jego wyznawcami i utrwalili ją na piśmie. Nie wystarczy jednak Ewangelie czytać, trzeba również je poprawnie rozumieć i objaśniać. Niniejszy tom wpisuje się w dziedzinę hermeneutyki biblijnej, czyli sztuki interpretacji Biblii. Coraz lepiej widać, że na progu XXI wieku jej potrzeba stała się większa niż kiedykolwiek wcześniej.Benedykt XVI powiedział: „Upada sam Kościół, jeśli nie znamy Jezusa”. Redaktorzy oryginalnego wydania napisali, że uprzystępnienie ogromnego wysiłku intelektualnego i duchowego, którego owoc stanowi ten tom, wspomagają swoją modlitwą. To bardzo cenne dopowiedzenie, które należy po...

240,00 zł
239,90 zł
Słownik symboliki biblijnej

"Słownik symboliki biblijnej" to dzieło prawdziwie monumentalne, rezultat ścisłej i doskonale skoordynowanej współpracy kilkudziesięciu wybitnych biblistów i literaturoznawców z różnych stron świata. Starannie przełożone na język polski wpisuje się w nurt uważnie dobieranych tomów wydanych dotąd w ramach "Prymasowskiej Serii Biblijnej". Uzupełnia i rozwija wiedze na temat biblijnych obrazów, metafor i archetypów. Na Słownik składa się prawie 850 haseł omawiających rzeczowo i przystępnie najrozmaitsze aspekty występujących w Piśmie Świętym symboli, motywów, metafor, figur stylistycznych i gatunków literackich. To bardzo bogaty, złożony i niezwykle ważny świat, którego gruntowne poznanie jest nieodzowne dla lepszego i wszechstronniejszego zrozumienia starożytnych realiów, a także zbawczego orędzia poszczególnych ksiąg biblijnych i całej Biblii. Wielkim walorem Słownika jest pokazanie progresywnego charakteru objawienia Bożego, które znalazło wyraz na kartach ksiąg świętych najpierw Star...

200,00 zł
199,99 zł
Tajemnice Starego Testamentu

Zbiór komentarzy biblijnych i historycznych opisujących życie codzienne i zwyczaje w czasach Starego Testamentu. Z lektury dowiemy się skąd pochodzi nazwa Stary Testament i kim byli autorzy ksiąg natchnionych. Przeczytamy o symbolach , zwierzętach i roślinach biblijnych oraz poznamy historię i geografię Ziemi Świętej w czasach starożytnych. Poznamy też jak obchodzono święta hebrajskie, a także wyruszymy wraz z Abrahamem do jego Ziemi Obiecanej.Wszystkie komentarze zostały opatrzone odnośnikami do tekstów ewangelicznych. Bogata szata graficzna w postaci dzieł znanych mistrzów malarstwa zachęca czytelnika do głębszej lektury Pisma Świętego a liczne zdjęcia i opisy miejsc pozwalają lepiej zrozumieć, jak wyglądała Ziemia Święta w czasach biblijnych królów i proroków. ISBN: 978-83-8043-418-9EAN: 9788380434189Cena det.: 49,99 złAutor: Kazimierz RomaniukOprawa: TwardaFormat: 20.0x28.5cmLiczba stron: 208Wydanie: 1Rok wydania: 2018Ciężar: 0,98 kgKategorie: Biblia Wydawnictwa popularne ...

49,99 zł
44,99 zł
Ważniejsze Słowa Nowego Testamentu - William Barclay

William Barclay, szkocki duchowny, profesor teologii i krytyki biblijnej oraz propagator studiowania Biblii postrzegał swoją misję jako „udostępnienie wyników biblijnych badań naukowych przeciętnemu czytelnikowi”. Ta książka stanowi świetne uzupełnienie serii komentarzy Barclaya do Nowego Testamentu. Czytelnik znajdzie tam obszerny zbiór najważniejszych greckich słów występujących w Nowym Testamencie wraz z przystępnym omówieniem ich znaczenia i kontekstu występowania. Stron: 308Format: 12,5 x 19,5 cmOprawa: miękka...

29,90 zł
24,89 zł
Do koszykaNiedostępny
Według Łukasza – David Gooding

To stare wydanie uzbroiliśmy w nową obwolutę pasującą do wydania Wierni Prawdzie   Nowe spojrzenie na trzecią Ewangelię. Komentarz Davida Goodinga, znawcy greki klasycznej i starotestamentowej, jest podzielony na dwie części, odpowiadające strukturze Ewangelii Łukasza. Pierwsza – „Przyjście” – opisuje dzieje wcielenia Syna Bożego, jego służbę nauczycielską i uzdrowicielską, druga natomiast – „Odejście” – mówi o zbawczym dziele Jezusa i Jego odejściu do chwały.   O autorze DAVID GOODING, emerytowany profesor na Queen`s University w Belfaście,wybitny znawca greki klasycznej i starotestamentowej jest członkiem Królewskiej Irlandzkiej Akademii Nauk. Profesor Gooding bardzo wiele podróżuje prowadząc wykłady Pisma Świętego. Obok akademickich publikacji jest autorem cenionych i przystępnych książek na temat księgi Dziejów Apostolskich, listu do Hebrajczyków i Ewangelii Łukasza. Wielu czytelników zainteresowanych podstawami wiary chrześcijańskiej bardzo ceni sobie dwie pozycje...

29,00 zł
26,00 zł
Wprowadzenie do Biblii Aramejskiej

Wprowadzenie do Biblii Aramejskiej (z płytą CD) jest wstępem do serii Biblia Aramejska – przekładu z języka aramejskiego na polski targumów do Pięcioksięgu (Targumu Neofiti 1, Targumu Pseudo-Jonatana i Targumu Onkelosa), targumów do Proroków oraz targumów do Pism. Publikacja ukazuje w przystępny sposób niezwykły świat tekstów targumicznych – najstarszych aramejskich przekładów Biblii hebrajskiej i komentarzy do niej. W książce zostały opracowane m.in. takie zagadnienia, jak: geneza i rozwój targumizmu, znaczenie języka aramejskiego, użycie targumów w liturgii synagogalnej, podział i charakterystyka dostępnych źródeł targumicznych, techniki targumiczne, teologia targumów oraz wpływ aramejskich tłumaczeń na treści zawarte w Nowym Testamencie. Dzięki lekturze tej książki czytelnik może odkryć bogactwo starożytnych źródeł, na których podstawie były głoszone Tora i Ewangelia. Ponadto, niniejszy tom ułatwi zrozumienie równoległych, ale różnych sposobów interpretacji tekstów biblijnych przez ...

89,99 zł
87,95 zł
Wprowadzenie do Midrasza Bereszit Rabba

Książka Waltera Richarda Kaczorowskiego (...) to nowatorskie studium jednego z ważniejszych dzieł literatury żydowskiej, wielkiego Midrasza do Księgi Rodzaju, czyli tzw. Midrasza Bereszit Rabba lub Genesis Rabba (hebr. ?????? ??? ). Dzieło to jest w Polsce prawie nieznane, poza wzmiankami czy ogólnymi omówieniami. Midrasz Bereszit Rabba to najstarszy klasyczny midrasz ze starożytności żydowskiej, którego autorstwo jest przypisywane rabinowi Hoszaji, działającemu w III w. n.e. w Palestynie/Izraelu. To tzw. komentarz haggadyczny do Księgi Rodzaju, w ramach którego spisane są nauki dziesiątek czy nawet setek rabinów. Bereszit Rabba w sposób ciągły, wers po wersie, nieraz słowo po słowie, komentuje pierwszą księgę Pięcioksięgu. Autor zaprezentowanej rozprawy podjął się przygotowania szerokiego wprowadzenia do całego Midrasza, do literatury midraszowej i do zasad egzegezy żydowskiej oraz obszernego komentarza do tej części Midrasza, która dotyczy opowieści o Abrahamie i Sarze (...). [Ksi...

100,00 zł
99,99 zł
Wrota Biblii - Chronologie, Mapy, Grafiki

Wrota Biblii zawierają trzy rodzaje materiałów wizualnych, pomocnych dla lepszego zrozumienia Biblii: Chronologie historii zbawienia od Abrahama do czasów obecnych. Mapy najistotniejszych wydarzeń z historii ludu Bożego aż do pierwszej ekspansji Kościoła. Grafiki objaśniające każdą z ksiąg tworzących Stary i Nowy Testament według kanonu katolickiego.   Wrota Biblii stają się więc uzupełnieniem dostępnych wydań Pisma Świętego, wprowadzeń do Biblii, monografii poświęconych studiom biblijnym, podręczników do nauczania religii lub katechezy i w ogóle do wszelkich materiałów dydaktycznych związanych ze Słowem Bożym. Liczba wydań Biblii i tytułów związanych z Pismem Świętym jest niezliczona. Wypełniają całe biblioteki. Jednak Wrota Biblii są potrzebne. Słabym punktem wielu opracowań są zasoby wizualne. Dlatego ta książka uzupełnia publikacje biblijne lub o Biblii, ponieważ dodaje to, czego im często brakuje: przejrzyste chronologie, mapy i syntetyczne informacje o każdej księdze. ...

54,90 zł
49,49 zł
Wstęp do Nowego Testamentu - David A. Fiensy

Prezentowany podręcznik poświęca wiele miejsca środowisku, w jakim powstawały nowotestamentowe Pisma. Pomimo, że księgi Nowego Testamentu (w porównaniu ze Starym) zostały napisane w stosunkowo krótkim okresie jednego stulecia w ramach w miarę jednorodnej kultury świata hellenistycznego, stanowią dosyć różnorodny zbiór. Łączą też w sobie wcześniejszą wielowiekową tradycję semicką Starego Testamentu. Bez dobrej znajomości religii, polityki i struktury społeczno-ekonomicznej Palestyny przełomu pierwszego wieku przed Chrystusem i pierwszego wieku po Chrystusie, nie sposób w pełni zrozumieć przesłania zawartego w tych Pismach. Książka omawia też podstawowe zagadnienia związane z historyczną postacią Jezusa Chrystusa, kluczową dla Nowego Testamentu. Analizuje życie i działalność apostoła Pawła, jednego z ważniejszych autorów Nowego Testamentu. Śledzi początki kościoła w Palestynie i dalej w całym Cesarstwie. Dotyka problemów synoptycznych Ewangelii. Zastanawia się nad autorstwem, datowaniem...

45,00 zł
33,75 zł
Wstęp do Starego Testamentu - Komplet Tom 1 + 2

Komplet Tom 1 + 2 - Wstęp do Starego Testamentu  Wstęp jest rodzajem opracowania, w którym omawia się kolejno każdą z ksiąg Starego Testamentu, skupiając się na problemach takich, jak autorstwo, datowanie oraz cele księgi. Naszym pragnieniem jest zaopatrzyć czytelnika w pomoce do studiowania Starego Testamentu, z których będzie mógł skorzystać bez względu na to, czy pracuje nad przygotowaniem lekcji biblijnej, kazania, egzaminu w seminarium, czy też chce pogłębić osobiste zrozumienie Boga. Treść każdego rozdziału podzielona jest na dziewięć części: - Bibliografia- Tło historyczne i kulturowe- Tekst i autorstwo- Historia interpretacji- Struktura- Gatunek- Tematy teologiczne- Związki z Nowym Testamentem- Zagadnienia specjalne Mark J. Mangano - profesor studiów starotestamentowych i języka hebrajskiego w Lincoln Christian College and Seminary, Lincoln, Illinois. Wykładowca Starego Testamentu w Instytucie TCM International w Austrii oraz w Chrześcijańskim Instytucie Biblijnym w Warszaw...

90,00 zł
74,90 zł
Wstęp do Starego Testamentu - Tom 1

Wstęp jest rodzajem opracowania, w którym omawia się kolejno każdą z ksiąg Starego Testamentu, skupiając się na problemach takich, jak autorstwo, datowanie oraz cele księgi. Naszym pragnieniem jest zaopatrzyć czytelnika w pomoce do studiowania Starego Testamentu, z których będzie mógł skorzystać bez względu na to, czy pracuje nad przygotowaniem lekcji biblijnej, kazania, egzaminu w seminarium, czy też chce pogłębić osobiste zrozumienie Boga. Treść każdego rozdziału podzielona jest na dziewięć części: - Bibliografia- Tło historyczne i kulturowe- Tekst i autorstwo- Historia interpretacji- Struktura- Gatunek- Tematy teologiczne- Związki z Nowym Testamentem- Zagadnienia specjalne Mark J. Mangano - profesor studiów starotestamentowych i języka hebrajskiego w Lincoln Christian College and Seminary, Lincoln, Illinois. Wykładowca Starego Testamentu w Instytucie TCM International w Austrii oraz w Chrześcijańskim Instytucie Biblijnym w Warszawie. Redaktor wydania. Randall C. Bailey - adiunkt...

45,00 zł