Pewnego dnia przyszło mi do głowy, że nasz dom nie jest jedynym, w którym gotuje się według żydowskich przedwojennych przepisów. Może gdzieś na świecie istnieją podobne zeszyciki z zapiskami zawierającymi fragmenty minionego świata, które można będzie znów przywrócić do życia? I rzeczywiście – udało mi się skontaktować z wieloma fantastycznymi ludźmi, którzy zechcieli podzielić się ze mną swoimi rodzinnymi historiami. Okazało się, że, podobnie jak u nas, przepisy były często jednymi z niewielu rzeczy, które udało się ocalić z wojennej pożogi. W powojennej Polsce czasem przez wiele lat funkcjonowały w ukryciu pod aryjskimi nazwami. Bywało, że wraz z rodzinami przebyły tysiące kilometrów, a w nowych ojczyznach ich nazwy i nietypowe smaki wprawiały miejscowych w zdziwienie lub wywoływały zachwyt. Każdy przepis kryje za sobą historię konkretnych domów, ludzi i rodzin. Czasem już sam zapach niektórych potraw przywołuje na myśl ukochane osoby i miejsca, wywołuje wzruszanie lub pozwala lepiej...
Kraków przez kilkaset lat był jednym z najważniejszych miast w żydowskim świecie. To tutaj mieszkali najwybitniejsi żydowscy uczeni, tutaj ukształtowała się aszkenazyjska tożsamość - tożsamość Żydów Europy Środkowowschodniej.Polacy na ogół wiedzą dużo o mieszkających ongiś w Krakowie wybitnych nie-Żydach i znają związane z tym miastem nie-żydowskiej legendy; niewiele (albo zgoła nic) nie wiedzą o mieszkających tutaj wybitnych Żydach i nie znają tutejszych żydowskich legend. Autor tej książki chciałby, aby chociaż w świadomości ludzkiej przyczyniła się ona - choćby nawet tylko w małym stopniu - do odzyskania tożsamości żydowskiego Krakowa, do wypełnienia pustych domów, ulic i placów istotną treścią. ISBN: 978-83-89129-90-1EAN: 9788389129901Autor: Henryk HalkowskiOprawa: Miękka ze skrzydełkamiFormat: 14.5x20.5cmLiczba stron: 384Rok wydania: 2009Ciężar: 0,5 kgKategorie: Historia Polski Historia Żydów Wydawnictwa popularne ...
Wyjątkowy osobisty śpiewnik ułożony przez trzy kobiety, które pragnęły ocalić od zapomnienia tradycję rodzinnego muzykowania i coraz mniej znane melodie żydowskie oraz nazwiska ich twórców: znaną pisarkę i publicystkę Bellę Szwarcman-Czarnotę, jej siostrę Dorotę Szwarcman - dziennikarkę muzyczną i córkę Różę Ziątek-Czarnotę - skrzypaczkę.Nuty, teksty pod nimi i biogramy kompozytorów spisała Róża Ziątek-Czarnota. Noty o pisarzach i poetach sporządziła Bella Szwarcman-Czarnota. Jest ona też autorką przekładów z jidysz. Osobny wstęp oraz rozdział o śpiewach chasydzkich przygotowała Dorota Szwarcman.Piosenki, pieśni, kołysanki. Śpiewane i grane przez babcie, ciocie, rodziców i dzieci, w radości i smutku, przy pracy i od święta, dla zabawy i dla ukojenia, wspólnie i solo, są nie tylko na zawsze bliskimi sercu melodiami, ale także swoistym wehikułem czasu, rozmową pokoleń.Coraz bardziej ulotne słowa żydowskich piosenek i nuty śpiewów chasydzkich zapragnęły ocalić od zapomnienia trzy kobiety...
Ze wstępu Henryka Halkowskiego:„W przedmowie do swojego przekładu Księgi Psalmów pisze Czesław Miłosz, że decydującym powodem podjęcia tej pracy było zapoznanie się z mikrofilmem dwujęzycznego, polsko-hebrajskiego wydania Biblii z przekładem Izaaka Cylkowa. Na wydanie to zwrócił mu uwagę kolega z uniwersytetu w Berkeley, znakomity logik i matematyk Alfred Tarski. Poeta uważa, że jest to przekład zarówno poetycko piękny, jak i bardzo wierny (co przecież tak rzadko idzie w parze). Miłosz podkreśla, że Cylkow stara się zachować kolejność słów oryginału. Zauważa, że Cylkow, »wrażliwy na modulację hebrajskiej frazy, nieco inaczej kształtuje werset niż czynią to Biblie, zarówno katolickie jak i protestanckie, zawsze... ulegające wpływowi składni łacińskiej. Przyznając się do tego, iż stale odwołuje się do jego rozwiązań, swój własny przekład określa jako ciągłą z nim rozmowę”. Wydanie Pięcioksięgu w przekładzie Izaaka Cylkowa jest bez wątpienia bardzo ważnym wydarzeniem w życiu polskiego żyd...
"Naprawdę niewielu z nas chciałoby uczestniczyć w historii sztetla. A przecież nieliczne zachowane ślady przeszłości - takie jak pieczątka z napisem "Stowarzyszenie drwali dla studiowania Miszny w Berdyczowie", którą w Nowym Jorku odnalazł po latach Abraham Joshua Heschel - zastanawiają, budząc jakiś rodzaj zazdrości. Mimo biedy, konfliktu, wreszcie śmierci, powstało tu wielkie, nie rozpoznane jeszcze do końca dziedzictwo duchowości, kultury i cywilizacji. I można by się zastanawiać, na ile wielkość tego dziedzictwa wynika właśnie z konfliktu, wpisanego w dzieje sztetla."Spis treści:Wstęp 7Działoszyce: Opowieść ruin 10Jak małżeństwo (fragment książki Ewy Hoffman "Sztetl") 32Pińczów: Mit Jagielloński 42Jidysz: Znak rozpoznawczy 43Tak, istniały inne światy (fragment książki Issaca Bashevisa Singera "Sztukmistrz z Lublina") 64Synagoga: Kształt wspólnoty 75Chmielnik: Pamięć odzyskiwana 82Z wizytą u cadyka (fragment ksiązki Alfreda Doblina "podróż po Polsce") 93Chasydyzm: Zapomniana duma mi...
Od czasu zakończenia II wojny światowej istnieje w Polsce kwestia cmentarzy żydowskich. Kwestię tę można najogólniej ująć jako problem ich znikania lub znaczącego pomniejszania ich obszaru tak w wymiarze jednostkowym, jak i łącznym albo jako proces niszczenia cmentarzy żydowskich i eliminowania ich z przestrzeni. Małgorzata Bednarek dokonuje wnikliwej analizy historyczno-prawnej tego zjawiska.Desakralizacja i zabudowa cmentarzy domami mieszkalnymi, urzędami, szkołami, zakładami przemysłowymi i usługowymi jest tym prostsza, iż zdecydowana większość cmentarzy żydowskich nie stanowi własności gmin wyznaniowych żydowskich i Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich. Cmentarze żydowskie zostały bowiem upaństwowione na podstawie przepisów Dekretu 1946 o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Skarb Państwa stał się ich właścicielem wskutek tzw. przemilczenia w dniu 1 stycznia 1956 r. Następnie cmentarze żydowskie, z wyjątkiem tych, które znajdowały się w zarządzie państwowych osób prawnych o pona...
Autorka postawiła sobie za cel opisanie programu i działalności Cukunftu, a także wypunktowanie, co na tle propozycji innych żydowskich organizacji młodzieżowych w przedwojennej Polsce mogło być w jego ofercie atrakcyjne dla młodych Żydów. Do tak postawionego zadania podeszła w sposób metodyczny , tworząc konsekwentną, usystematyzowaną, logicznie spójną narrację, z której wyłania się interesujący obraz działalności Cukunftu, zaprezentowany na szerokim tle historyczno-społecznym. Na podkreślenie zasługuje nie tylko szerokość spojrzenia i rzetelność w zgłębianiu poszczególnych zagadnień, ale także doskonała znajomość kilku języków, co pozwoliło Autorce pracować na źródłach w językach żydowskich. Praca jest nie tylko interesująca, ale i ważna, gdyż uzupełnia naszą wiedzę o wiele istotnych szczegółów dotyczących dwudziestowiecznej historii polskich Żydów.dr hab. Magdalena RutaISBN: 978-83-7866-078-1EAN: 9788378660781Autor: Magdalena KozłowskaOprawa: twardaFormat: 24.7 x 16.8 cmLiczba stron...
W Spowiedzi mordercy. Opowiedzianej w jedną noc Roth zamienia ustny przekaz chasydzki we fragmentaryczną i wielowątkową rekonstrukcję dokonaną przez postać narratora z nowoczesnej powieści: głos opowiadający o swoich dwu Icherzähler zaczyna od modelu magida chasydzkiego, by dojść do conradowskiego kapitana Marlowa. Dziewięć dziesiątych Spowiedzi mordercy… należy bez wątpienia do zamkniętej struktury przypowieści chasydzkiej i tradycyjnej opowieści: historia Gołubczyka opowiedziana jest z dystansem przez wszechwiedzącego narratora, który przenosi ją w przeszłość, osądza ją w tym samym momencie, w którym o niej mówi, i wymienia dosłownie jej alegoryczne znaczenia. Lecz na końcu bohater wychodzi z paraboli i wchodzi w powieść… Jego opowieść stopniowo zamienia się dla słuchaczy w prawdziwy Erlebnis (doświadczenie przeżyte), żłobi zmarszczki i bruzdy na ich twarzach, jak gdyby oni również przeżyli te wydarzenia i przyjmowali na siebie ciężar życia Gołubczyka, albo przynajmniej tego, co im z...
Książka Michała Galasa jest jedną z najbardziej wartościowych pozycji, jakie powstały w ostatnich latach w Polsce z zakresu judaistyki czy w ogóle tzw. studiów żydowskich. Jest tym bardziej cenna, że dotyczy tematyki w ogóle w polskim obiegu naukowym nieobecnej, a mianowicie batalii o reformę judaizmu, która rozpoczęła się z początkiem XIX wieku i na dobrą sprawę, mimo podziału judaizmu na wiele denominacji, nie zakończyła się do dzisiaj. []Zaletą książki jest medium, przez które autor pokazuje XIX-wieczne dzieje tej batalii. Medium tym jest Markus Jastrow, osoba bardzo ważna także dla polskiej mitologii narodowej. Nie tylko dlatego, że był polskim Żydem, ale nade wszystko, że jako kaznodzieja synagogi postępowej na ul. Daniłowiczowskiej w Warszawie wziął udział w patriotycznych demonstracjach w 1861 roku, a także, razem z rabinem Berem Meiselsem i kaznodzieją Kramsztykiem, został uwięziony w warszawskiej Cytadeli. Jego miejscami konspiracyjna działalność na rzecz zbliżenia między Pola...
Boi Kala! Przybywaj Oblubienico! Refren hymnu Lecha dodi „Pójdź, mój ukochany, naprzeciw Oblubienicy – powitajmy Szabat!”, jest odniesieniem do talmudycznej opowieści jak mędrcy wiali Święty Dzień. Rabi Chinina wychodził na pole i mówił: „Pójdźmy, wyjdźmy naprzeciwko Szabatu – Królowej!”, a rabi Janaj ubierał strój szabatowy i mówił: „Boi Kala! Boi Kala!” – „Przybywaj Oblubienico!” (Bawa Kama 32b). Lecha dodi to hym liturgiczny śpiewany w synagodze, w piątek po zmierzchu, na przywitanie Szabatu. Pierwsze litery zwrotek hymnu tworzą imię jego autora – rabiego Szlomo Halewi Alkabeca, szesnastowiecznego kabalisty z Safed. „Mój ukochany” może być odczytane jako odniesienie do Boga lub też do przyjaciela, z którym wychodzi się przywitać „Oblubienicę”, czyli Szabat. Arizal włączył ten hymn do swojego modlitewnika i z biegiem czasu pieśń te stała się integralną częścią piątkowego nabożeństwa. Jest ona śpiewna na różne melodie – Żydzi sefardyjscy śpiewają ją na melodię starszą nawet niż sa...
Nazywany współczesnym prorokiem, największym żydowskim wizjonerem czasów nowożytnych, Teodor Herzl nie doczekał zrealizowania swojej utopii. Umarł przedwcześnie, na ostre zapalenie płuc i wywołany przez nie zawał serca, 3 lipca 1904 roku, mając ledwie 44 lata. Datę powstania państwa żydowskiego w Palestynie przewidział z dokładnością do kilku miesięcy: niepodległość Izraela Dawid Ben Gurion ogłosił 14 maja 1948 roku, pół wieku po tym, jak Herzl zapisał w dzienniku pamiętne zdanie „Za pięćdziesiąt lat”. A jeśli za początek izraelskiej państwowości brać uchwałę ONZ z listopada 1947 roku, można śmiało powiedzieć, że Herzl utrafił w sedno. W młodości myślał o wychrzczeniu wszystkich Żydów, potem liczył na postępy asymilacji. Niemieccy i austriaccy nacjonaliści wybili mu poprzednie pomysły z głowy. Zaczął dumać nad sposobami wyprowadzenia Żydów z Europy. Wpierw liczył na Argentynę, nie wykluczał Ugandy, jednak pod wpływem lektur i rozmów z innymi Żydami postawił na Palestynę. Program wyło...
Kalman Segal (1917–1980) był pisarzem polsko-żydowskim, który w swojej prozie wiele uwagi poświęcił żydowskiemu miasteczku. Motyw ten nie jest czymś nowym w twórczości żydowskiej, jednak na obrazach sztetl w powojennej literaturze żydowskiej i polskiej nostalgia i tęsknota w szczególny sposób odcisnęły swoje piętno. Jest to tęsknota nie tylko za utraconą „rodzinną okolicą” dzieciństwa, lecz także za przestrzenią żydowską, która została unicestwiona przez Holokaust. Segal wpisuje się w ten nurt literacki, który jest nie tylko wspominaniem, ale przede wszystkim zaświadczaniem o istnieniu formacji kulturowej, która przeminęła bezpowrotnie. Miasteczko, pisane z dużej litery, staje się w opowiadaniach tego pisarza figurą symboliczną, synonimem przestrzeni podwójnie świętej.(z przedmowy Magdaleny Ruty) Nie przypadkiem opowiadania Segala, urodzonego i wychowanego w Sanoku, ilustrują obrazy Leona Getza (1896–1971). Ten pochodzący z Ukrainy artysta, mimo że drugą połowę życia spędził w Krako...
Jak każda historyczna relacja, ta książka nie mówi o martwej przeszłości. Przeszłość nie umiera. Ponieważ katolikom nie udaje się docenić zmiany, jaka zaszła w latach sześćdziesiątych XX wieku, nadal nieświadomie powracają oni do myślowych wzorców z czasu przed tą rewolucją. Dzisiejszy Kościół twierdzi, że pojmuje sprawy Żydów w kategoriach ustalonych przez deklarację Nostra aetate, ale w oświadczeniach jego przywódców wciąż znajdują się odwołania do okresu sprzed Soboru Watykańskiego II. W swojej deklaracji Kościół zadowolił się myślą, że Bóg dokona pojednania ludzkości w jakiejś nieokreślonej przyszłości, bez konieczności zwrócenia się Żydów do Chrystusa, a mimo to Papież niedawno wezwał katolików do modlitwy za Żydów, aby Bóg i Pan nasz oświecił ich serca i pozwolił im poznać Jezusa Chrystusa, Zbawiciela wszystkich ludzi. Jeszcze później biskupi amerykańscy oświadczyli, że katolicy muszą oczekiwać nadejścia czasu, gdy cały lud Izraela zostanie włączony do Kościoła coś, czego biskupi...
Mascha Kaléko (1907–1975) była niemiecką poetką urodzoną w żydowskiej rodzinie pod Chrzanowem. Jej gwiazda zabłysła pod koniec lat dwudziestych XX wieku w Berlinie, kiedy jej wiersze zaczęły się ukazywać w prasie. Wkrótce zdobyła sobie popularność przypieczętowaną wydaniem dwóch tomików poetyckich, a także miejsce wśród literackiej bohemy tego czasu.Pierwszy ze zbiorów ukazał się w 1933 roku, zaś rok po publikacji kolejnego autorka została objęta zakazem druku i wykluczona ze związku pisarzy. Opuściła Niemcy dosłownie w ostatniej chwili, wyjeżdżając wraz z drugim mężem i synem do USA.Podczas trudnych lat emigracji jej ojczyzną pozostawał język. Do Berlina powróciła – choć nigdy na stałe – dopiero w połowie lat pięćdziesiątych. Wznowione wówczas jej przedwojenne wiersze spotkały się z gorącym przyjęciem, wchodząc na stałe do kanonu niemieckiej poezji, w nurcie zapoczątkowanym przez Heinricha Heinego.Kaléko ostatecznie zamieszkała w Izraelu, zawsze tęskniąc za Europą i Niemcami. Zmarła w...
Co możemy ofiarować ukochanej osobie, której nie ma już pomiędzy nami, komuś, kto przebywa w wyższych światach? To, że dusza jest w Gan Eden (Raju) nie gwarantuje jej ostatecznego zadowolenia, poziom na którym znajduje się dusza, zależy od tego, co osiągnęła swoimi czynami na ziemi.Gdy zatem modlimy się, aby Bóg „wspomniał” zmarłą osobę, nie mamy tu na myśli, że Wszechmogący, mógł o czymś „zapomnieć”, modlimy się o to, by naszą modlitwę i hojność w ofiarowaniu cedaki, Bóg uznał za nowe źródło zasług wspominanej duszy. W ten sposób „dajemy życie” osobie, która jest w zaświatach. Przez naszą modlitwę mamy nadzieję „wynieść” duszę na wyższe poziomy, stąd po hebrajsku modlitwa za zmarłego określana jest jako iluj neszama – wywyższanie duszy. Waga 0.4 kgFormat 104 x 145 mmIlość stron 128ISBN 978-83-89129-85-7Rok wydania: 2009Oprawa: broszurowa...
Reprint Modlitewnik zawierający modlitwy przeznaczone na Rosz Haszana (Nowy Rok) w tłumaczeniu Izaaka Cylkowa ISBN: 978-83-7866-116-0EAN: 9788378661160Oprawa: TwardaFormat: 11.0x15.0cmLiczba stron: 542Rok wydania: 2013Ciężar: 0,38 kgKategorie: Religioznawstwo Teologia ...
Reprint modlitewnik zawierający modlitwy przeznaczone na Jom Kippur (Dzień Pojednania) w tłumaczeniu Izaaka Cylkowa ISBN: 978-83-7866-112-2EAN: 9788378661122Oprawa: TwardaFormat: 11.0x15.0cmLiczba stron: 826Rok wydania: 2013Kategorie: Religioznawstwo Teologia ...
Zbiór opowieści chasydzkich, zebranych i przetłumaczonych na język niemiecki przez Eliasberga, rosyjskiego Żyda, który korzystał przy tym z żydowskich modlitewników i popularnej książki „Kehal chasidim”.Zbiór, wydany po raz pierwszy w 1916 r. w Monachium, był zapewne lekturą Bubera i Scholema. ISBN: 978-83-7866-088-0EAN: 9788378660880Autor: Eliasberg AlexanderTłumacze: Szlaga MałgorzataOprawa: MiękkaFormat: 14.5x20.5cmLiczba stron: 276Rok wydania: 2013Ciężar: 0,35 kgKategorie: Proza...
Zbiór opowieści chasydzkich, zebranych i przetłumaczonych na język niemiecki przez Eliasberga, rosyjskiego Żyda, który korzystał przy tym z żydowskich modlitewników i popularnej książki „Kehal chasidim”. Zbiór, wydany po raz pierwszy w 1916 r. w Monachium, był zapewne lekturą Bubera i Scholema. „Legendy” (tłum. Małgorzata Szlaga) opatrzone są posłowiem Henryka Halkowskiego i Lidii Kośki. „Pewien król miał córkę, którą bardzo kochał. Chciał, by poznała całą mądrość świata i dlatego wysłał ją do dalekiego kraju, gdzie miała zgłębiać u mędrców tajniki wiedzy. Inni uczniowie i uczennice mędrców bardzo ją pokochali i żyli z nią w przyjaźni jak z siostrą. Gdy córka króla ukończyła naukę, król, jej ojciec, wezwał ją z powrotem do siebie, bo pragnął, by zamieszkała w zamku królewskim pośród dostojników, książąt i księżniczek, a nie w dalekim kraju wśród prostych ludzi. Jednak królewska córka przyzwyczaiła się do obcego kraju i pokochała bardzo swoich przyjaciół, którzy ją również umiłowali. R...
Pięć krótkich ksiąg, które składają się na niniejszy tom biblijnych przekładów Izaaka Cylkowa, żydowska tradycja określa po dziś dzień mianem megilot (zwojów) – na pamiątkę tego, że spisywano je (jak Torę) na pergaminowych zwojach i z nich następnie odczytywano. W czasach Świątyni księgi te nie stanowiły wspólnego zbioru, trafiając do kanonu hebrajskiej Biblii w różnym czasie i często (przynajmniej w wypadku Pieśni nad pieśniami i Koheleta) – po burzliwych dyskusjach. Prawdopodobnie dopiero u schyłku starożytności, co wiemy z literatury midraszowej, uznano za poręczne spisywać je razem i w takiej kolejności, jaką znamy współcześnie. Jeszcze później, bo w średniowieczu, przypisano je poszczególnym świętom, ale zwyczaj ten nie przyjął się we wszystkich żydowskich gminach (tylko Księga Estery, i to od czasów misznaickich, kojarzona jest powszechnie ze świętem Purim). W świecie aszkenazyjskim megilot stanowią, podobnie jak Tora, o rytmie żydowskiego roku rytualnego: nie tylko pozostają w ...
